KAKVA JE TO HEMIKALIJA ZBOG KOJE SE MASOVNO POVLAČI HRANA S POLICA?

U pet dana s polica domaćih trgovina povučeno je čak 16 prehrambenih proizvoda.

Prvo su prošle sedmice iz opreza povučena dva voćna jogurta Dukatos proizvođača Dukat, zatim sladoledi (ice cream bar) Snickers, Twix, Bounty i M&Ms proizvođača Mars Hrvatska d.o.o., potom nekoliko sladoleda u pakovanjima od po 2.5 litra iz Metro Cash & Carryja, krekeri Gustoni njemačke firme Dennree GmbH, a danas i vrhnje za kuhanje Bravo Crema iz Konzuma te Cremino za kuhanje tvrtke Stanić, piše Index.

Svi su, kako smo već pisali, povučeni iz manje-više istog razloga: u njima je pronađeno prisustvo etilen-oksida, pesticida koji se koristi pri dobivanju aditiva E410.

Pesticid korišten u uzgoju uvezenog rogača i sezama

Taj se aditiv, koji se u navedenim proizvodima koristi kao zgušnjivač, dobiva od brašna sjemenki rogača, pri čijem je, pak, uzgoju korišten taj pesticid. Izuzetak su krekeri, u kojima je etilen-oksid nađen u sjemenkama sezama koje su njihov dio.

  • U proizvodnji povučenih proizvoda korišten je nesukladni aditiv (aditiv E410), u kojem je utvrđeno prisustvo etilen-oksida, a čije korištenje je zabranjeno u EU. Radi se o iznimno malim količinama aditiva koji se dodaje u proizvod tokom proizvodnje, a izmjerene količine etilen-oksida u aditivu bile su također relativno niske – saopćilo je u ponedjeljak Ministarstvo poljoprivrede. 

Ministarstvo je pritom napomenulo da su tokom juna i jula u EU održani sastanci, gdje je usvojen zaključak da se proizvodi u ovom slučaju povlače čim se utvrdi prisutnost aditiva koji sadrži etilen-oksid, što inače nije uobičajen postupak, kao i da EU ima najstrožije zakone o sigurnosti hrane u cijelom svijetu te njeni potrošači uživaju najveću moguću zaštitu.

Koristi se i za sterilizaciju u bolnicama

  • Upravo kao posljedica koordiniranog i ujednačenog postupanja država članica ovakav povećan intenzitet povlačenja događa se na području cijele Evropske unije – tvrde u Ministarstvu.

Iz dućana povučeni sladoledi Snickers, Twix, Bounty… I Dukat povukao dva jogurta

Da potrošači u EU uživaju najveću zaštitu, svakako je utješno čuti. No kako je onda etilen-oksid ipak završio u sladoledima, jogurtima, vrhnjima i krekerima na našim policama? I koliko je to opasno? Drugim riječima, koliko bismo trebali biti zabrinuti?

Za početak, kako se navodi na stranici Otrovno.com Hrvatskog zavoda za javno zdravstvo, etilen-oksid (CAS 75-21-8) je pri sobnoj temperaturi bezbojan plin koji služi kao međuproizvod u mnogim organskim sintezama. Upotrebljava se kao sredstvo za suzbijanje štetočina (fumigant) za namirnice i tekstil, za sterilizaciju hirurških instrumenata te kao sirovina za pripravu organskih spojeva poput akrilonitrila, etanolamina, etilen-glikola (antifriza) i neionskih površinski aktivnih tvari. 

Etilen-oksid je kancerogen, otrovan ako se proguta ili udiše, može uzrokovati i neplodnost

Prema podacima Evropske agencije za hemikalije (ECHA), etilen-oksid razvrstava se na sljedeći način:

  • H220 Vrlo lako zapaljivi plin
  • H301 Otrovno ako se proguta
  • H314 Uzrokuje teške opekotine kože i ozljede oka
  • H318 Uzrokuje teške ozljede oka
  • H331 Otrovno ako se udiše
  • H335 Može nadražiti dišni sistem
  • H336 Može izazvati pospanost ili vrtoglavicu
  • H340 Može izazvati genetska oštećenja
  • H350 Može uzrokovati rak
  • H372 Uzrokuje oštećenje živčanog sistema tokom produžene ili ponavljane izloženosti
  • H360Fd Može štetno djelovati na plodnost. Sumnja na mogućnost štetnog djelovanja na nerođeno dijete

Ovo svakako zvuči prilično zabrinjavajuće. Zbog njegovih otrovnih svojstava etilen-oksid je u Evropskoj uniji, odnosno tadašnjoj Evropskoj ekonomskoj zajednici, zabranjen u hrani još 1981. godine, navodi se na Otrovno.com.

Iako je zabranjen u EU, nalazi se u uvezenoj hrani

Međutim, i dalje ga se može naći na hiljadama prehrambenih proizvoda u obliku kontaminacije koja se uglavnom povezuje s uvozom hrane iz trećih zemalja. Tako je bilo i ovaj put sa sezamovim sjemenkama iz Indije – više od polovine evropskog godišnjeg uvoza 70.000 tona sezama dolazi iz Indije.

Upravo zbog pojave različitih incidenata na tržištu EU i potrebe za brzom komunikacijom zemlje članice EU već 40 godina imaju uspostavljen sustav brzog uzbunjivanja za hranu i hranu za životinje, tzv. RASFF (Rapid Alert System for Food and Feed), a sličan sistem uspostavljen je i na nacionalnoj razini.

No, iako je u nekim hranama bio prisutan u koncentracijama i do hiljadu puta iznad maksimalno dopuštenih granica za rezidualne tvari u EU (primjerice, na sezamovim sjemenkama ga smije biti najviše 0.05 mg/kg), etilen-oksid je proglašen tek potencijalnim hroničnim rizikom, jer bi potrošač morao konzumirati kontaminirane sjemenke svaki dan života, i to u velikim količinama, da bi zdravlje bilo ugroženo, navodi se na Otrovno.com.

U povučenim sladoledima nađen je u “iznimno malim količinama”

A pritom valja naglasiti da su u povučenim sladoledima Marsa Hrvatska, kako ova firma ističe u svom saopćenju, pronađene količine etilen-oksida “iznad zakonskih granica za sastojak u Evropi”, ali koje su i dalje “minimalne”. To je, ponovimo, potvrdilo i Ministarstvo poljoprivrede, koje je naglasilo da je riječ o “iznimno malim količinama aditiva”.

Upravo zbog te relativno niske razine rizika za zdravlje ljudi ili životinja pojedini se proizvodi, poput tih kontaminiranih etilen-oksidom, iako su došli do krajnjeg potrošača, ne opozivaju, što je stroga mjera, već ih subjekti samo povlače s tržišta.

Razlog je taj što su utvrđene vrijednosti, iako premašuju propisane granične koncentracije, daleko ispod svojih toksičnih doza i ne predstavljaju rizik po zdravlje potrošača.

Etilen-oksida nema u masovnom opticaju. Slučajevi trovanja tim spojem uglavnom su ograničeni na proizvodne pogone u kojima se on proizvodi, određeni broj ljudi mu je izložen kroz udisanje cigaretnog dima ili kroz medicinske i kozmetičke proizvode u kojima se on koristi kao sterilizator.

Pojačane kontrole i povlačenja u cijeloj EU ovog ljeta

Dakle, dok je etilen-oksid u Evropi dozvoljen u hemijskoj, ali zabranjen u prehrambenoj industriji, u drugim zemljama, poput Indije, on se i dalje koristi kao pesticid u poljoprivredi ili sterilizator u prehrambenoj industriji. To je bio slučaj i s brašnom rogača iz Indije, od kojeg se izrađivao spomenuti aditiv E410.

Međutim, kako piše gastronomska stranica Kult Plave kamenice, španjolska agencija za hranu ovog je ljeta zatražila da sve članice EU odmah zabrane bilo kakvu prisutnost etilen-oksida u hrani jer je opasan i u najmanjim količinama. Nakon savjetovanja sa stručnjacima i članicama Evropska komisija odlučila se na “usklađeni pristup” u provjerama i uklanjanju ovog rizika.

Evropska komisija krajem juna je ponovno procijenila situaciju, posebno prisutnost etilen-oksida u aditivu E410, koji se dobiva od sjemenki rogača. Kako se E410 često koristi u industriji sladoleda za stabilizaciju sladoleda, počele su pojačane kontrole sladoleda, s nalogom da se povlače samo oni sladoledi u kojima se pronađe nedopuštena razina etilen-oksida u konačnom proizvodu. Dopuštena razina za uvoz sezama je 0.05 miligrama po kilogramu. 

Hayat pratite putem aplikacija za iPhone/iPad & Android uređaje, a sve naše kanale gledajte UŽIVO putem servisa ‘GLEDAJ Hayat‘ na aplikacijama i portalu. Sve propuštene emisije i najbolje serije unaprijed gledajte u videoteci ‘Hayat PLAY’.

Ukoliko smatrate da sadržaj objavljen na portalu hayat.ba krši vaše autorsko, lično ili drugo pravo ili interes, možete zahtijevati objavu odgovora ili ispravke. Slučaj će biti u najkraćem roku razmotren, a sporni sadržaji biće uklonjeni ili ispravljeni odmah po eventualnom ustanovljavanju istinitosti sadržaja žalbe. Sve pritužbe kao i prigovore možete slati na e-mail adresu digitala@hayat.ba. Materijal poslat na ovu e-mail adresu će se smatrati pravovaljanim. Svi drugi oblici prigovora neće se smatrati relevantnim i portal hayat.ba nema obavezu postupiti po istim.

NAJNOVIJE

OSUJEĆEN POKUŠAJ DRŽAVNOG UDARA U SUDANU

0
Situacija u Sudanu je pod kontrolom, a oni koji su umiješani u pokušaj puča uhapšeni su i istraga je u toku, izvijestila je sudanska novinska agencija putem Twittera, pozivajući se na ovlašteni izvor u Vijeću ministara.