SJEĆANJE NA JEDNU OD NAJVEĆIH SOPRANISTICA BAHRIJU NURI HADŽIĆ: PJEVAČICA VELIKE KULTURE, UKOPANA JE PORED IVE ANDRIĆA

Na Facebook stranici Prijatelji koji vole Sarajevo Grad jedna članica je podijelilia priču o sopranistici Bahriji Nuri Hadžić.

Tekst se nastavlja ispod oglasa

Bahrija Nuri Hadžić (Sarajevo, 4. mart 1904. — Beograd, 24. oktobar 1993.), sopranistica.

Rano djetinjstvo provela je u Mostaru, odakle je njen otac, književnik Osman Nuri–Hadžić. Nakon završene osnovne škole, obrazuje se u katoličkom samostanu i posjećuje sate klavira i violine. Nakon selidbe u Beograd, Bahrija pohađa Srpsku muzičku školu, gdje nastavlja studij klavira. Istovremeno posječuje sate pjevanja u klasi prof. Ivanke Milojević, koja savjetuje Bahriju i njene roditelje da nastavi studij. 1923. godine, nakon položenog prijemnog ispita, nastavlja studij na Muzičkoj akademiji u Beču, u klasi prof. Lierhammera. Od 1928. do 1931. godine boravi u Bernu, gdje je otpjevala 23 premijere ili premijerne obnove, od kojih je jedna uloga Salome, koja je jedna od njenih najviših umjetničkih dometa i jedna od najboljih interpretacija Salome.

Tekst se nastavlja ispod oglasa

Dana 24. oktobra 1993. godine, u 89. godini života, preminula je Bahrija Nuri Hadžić. U vrlo uskom krugu – uglavnom ljudi starije generacije koji su njeni bliži i daljnji srodnici ili, pak, dobri poznavaoci historije jugoslavenske opere – ostala je upamćena kao prva primadona iz Bosne i Hercegovine koja je obilježila jugoslavensku, a po nekima i evropsku opernu scenu između dva svjetska rata.

Učinilo mi se zgodnim da tim povodom nas sklone zaboravljanju podsjetim – kada to već ne čine zvanične institucije – na ovu istinsku umjetničku i povijesnu veličinu sa nekoliko osnovnih podataka iz njenog života i iskažem svoje duboko poštovanje prema njoj i njenom djelu.

Tekst se nastavlja ispod oglasa

Bahrija je rođena 1904. godine u mostarskoj porodici Nuri Hadžić. Njen otac, Osman, bio je istinski intelektualac, prosvjetitelj, “profesor šerijatskog i doktor svjetovnoga prava”; bio je pokretač časopisa “Behar” i pisac. Počeo je pisati veoma rano, a zanimljivo je da je pisao i “četveroručno”, zajedno sa svojim prijateljem Ivanom Miličevićem pod pseudonimom Osman-Aziz. Kao državni činovnik služio je u Mostaru, Sarajevu, Banjoj Luci, a karijeru je završio u Beogradu kao član Državnoga savjeta Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca.

Preko majčine strane, Almasa-hanume, Bahrija je bila povezana s poznatom sarajevskom porodicom Sokolović. Bila je najstarija od četiri sestre. Mlađa sestra Nadžida je bila pravnica i dugogodišnja sudinica u Mostaru, Rabija je diplomirala njemački jezik i radila kao profesorica njemačkog u Gimnaziji Mostar, a Šemsa je umrla mlada. Sjećajući se najranije mladosti Bahrija je govorila da su sve četiri učile klavir. “To su naši roditelji forsirali. A ja još i violinu. Međutim, vjerovatno sam bila netalentovana, pa sam violinu posle nekoliko godina ostavila…“

Tekst se nastavlja ispod oglasa

Svoje prve note Bahrija je odsvirala u Sarajevu, u muzičkoj školi Franje Maćejovskog i na djevojačkoj školi kod časnih sestara, ali će njena karijera biti definitivno usmjerena nakon Prvog svjetskog rata i porodičnog preseljenja u Beograd.

U Beogradu je, naime, Bahrija nastavila obrazovanje na Muzičkoj školi “Stanković“, gdje njen izuzetni vokal prepoznaje prof. Ivanka Milojević i uspijeva je nagovoriti da počne studirati pjevanje. Samo godinu dana nakon toga, 1923.godine, dobija stipendiju i odlazi u Beč gdje je primljena na studij pjevanja na Kraljevskoj muzičkoj akademiji, u klasi dr-a. Thea Lierhammera.

Nakon pet godina vrijednog i upornog rada, dolazi njen prvi stalni i profesionalni angažman u Bernskoj operi. Tri godine toga angažmana (1928 – 1931) značile su – kako to pokazuje njena pedantna biografkinja Mirka Pavlović – njenu punu afirmaciju, a “… ona je u tom periodu pjevala u 23 premijere, odnosno obnove, uključujući i ulogu Salome, koja će je proslaviti.” (Mirka Pavlović).

U jesen 1931. Bahrija Nuri Hadžić, na nagovor Stevana Hristića, postaje članica Beogradske opere. Povratak u Beograd obilježen je spektakularnom ulogom Salome u istoimenoj operi Richarda Straussa i još spektakularnijim Salominim Plesom sedam velova. Na stranicama beogradske “Politike” danima (od 7. do 15. XII 1931) se nisu stišavale kritike: od oštrih reakcija crkvenih krugova u smislu da opera s libretom Oscara Wildea iskrivljuje biblijsku legendu o sv. Jovanu, a Ples sedam velova vrijeđa beogradsku javnost, do vrlo visokih ocjene cjelokupnog umjetničkog dojma i slavljenja nove velike zvijezde. “Ticalo se to”, kako kaže Miljenko Jergović, “Bahrijinog pjevanja, ali i njezine iznimne fizičke ljepote, skladne, izdužene figure i neke rijetke prirođene elegancije.”

Od tada, pa do 1940-tih godine, ona je primadona Narodnog pozorišta u Beogradu, mada povremeno prekida ugovor zbog čestih gostovanja. M. Pavlović je zabilježila preko 60 realiziranih uloga i gostovanja u Zagrebu, Mostaru, Beču, Bernu, Cirihu, Pragu, Bratislavi, Varšavi, Krakovu, Ljvovu, Gracu, Minhenu, Frankfurtu, Sofiji, Aleksandriji, Kairu, Istanbulu…

Kao “kulminacione tačke” u njenoj karijeri, M. Pavlović ističe dva događaja. Prvi, godinu 1937. i svjetsku premijeru nedovršene opere “Lulu” Albana Berga u Cirihu, po libretu Franka Wedekinda.

Bio je to, kažu, međunarodni kulturni događaj komu su prisustvovale čuvene ličnosti iz književnog i muzičkog svijeta Evrope i Amerike. I M. Jergović je na tom tragu i kaže: “Tako je u jednome od rodnih mjesta europske avangarde, u Zürichu, na događaju koji će biti upisan u povijest suvremene glazbe i teatra, kao jedan od njezinih vrhunaca, oduševljeni publikum klicao jednoj beogradskoj muslimanki, rođenoj u Sarajevu, od hercegovačke loze… U toj i takvoj identitetskoj mješavini rađala se, istovremeno, europska avangarda, ali i tisuću i jedna čudesna i nevjerojatna bosanska biografija…”

Drugi događaj kojeg ističe M. Pavlović je iz 1939. godinu i ponovo uloga Salome, ali ovaj put pod palicom samog kompozitora, Riharda Štrausa (Richarda Strauss), u povodu njegovog 75. rođendana, također u Cirihu (Opernhaus Zürich). Dovoljno je reći da je sam kompozitor i dirigent nakon Bahrijine izvedbe rekao da je to Salome koju je čekao trideset pet godina (Salko Šarić).

Tokom Drugog svjetskog rata Bahrija Nuri Hadžić prestaje pjevati. Nije htjela, kako kaže Boris A. Novak, pjevati za Mussolinija i Hitlera, “wagnerijanskog kaplara” (B.A. Novak: “Moje tetke Nuri Hadžić). Vratiće se operi na nagovor kolega (Oskara Danona i dr.) sredinom pedesetih godina ulogom grofice u “Figarovoj ženidbi” i ostaće članicom Beogradske opere do 1960. godine.

Na kraju, evo nekoliko citata i parafraza iz kritika i ocijena Bahrijinog rada preuzetih iz literature:

Ona je bila umjetnica ”…rijetke mnogostranosti, podjednako dobra u visokom dramskom fahu, kao i u koloraturnom”; ona “…magistralno vlada svim pjevačkim registrima”, “univerzalna je pjevačica” i “pjevačica velike kulture”. “Nurihadžić je bila božanstvena” (Darius Milhaud, francuski kompozitor, dirigent i profesor, u naslovu svoje kritike). “Snaga njenih scenskih moći je neograničena – dramski, psihološki i pjevački”. Njena Saloma je “magistralna kreacija”, a Nuri Hadžićeva je “…sa sigurnošću, kao u transu, ostvarila prvu Lulu koja će zauvijek ostati kao uzor”. “Sa Bahrijom Nuri Hadžić Beogradska opera je doživljavala svoje prve zvezdane trenutke i ostvarila neke od najvećih dometa u svojoj istoriji” (Mirka Pavlović). “Kao sopranistica koju je krasila raskošna glasovna ljepota, odlična vokalna tehnika, velika dramska sugestivnost i scenska izražajnost, ostvarila je na opernim scenama Evrope i bivše Jugoslavije uloge najrazličitijeg karaktera…” (S. Šarić) Njeno pjevanje se “ne sluša uhom nego kičmenom moždinom” (Lovro Matačić, hrvatski kompozitor i dirigent). “Preko operskog neba preletjela je kao meteor, i za sobom ostavila, nažalost, samo pisani trag!”

Bahrija Nuri Hadžić je 1988. odlikovana visokom “Sedmojulskom nagradom”, a umrla je 24. oktobra 1993. godine u Beogradu i ukopana sa najvišim počastima u Aleji velikana, pored Ive Andrića. U Bosni i Hercegovin se Bahriji Nuri Hadžić za njen izuzetan doprinos umjetnosti 1996. odužila BH Pošta, štampajući markicu s njenim likom (rad Nedžada Čmajčanina).

Hayat pratite putem aplikacija za iPhone/iPad & Android uređaje, a sve naše kanale gledajte UŽIVO putem servisa 'GLEDAJ Hayat' na aplikacijama i portalu. Sve propuštene emisije i najbolje serije unaprijed gledajte u videoteci ‘Hayat PLAY’.

Ukoliko smatrate da sadržaj objavljen na portalu hayat.ba krši vaše autorsko, lično ili drugo pravo ili interes, možete zahtijevati objavu odgovora ili ispravke. Slučaj će biti u najkraćem roku razmotren, a sporni sadržaji biće uklonjeni ili ispravljeni odmah po eventualnom ustanovljavanju istinitosti sadržaja žalbe. Sve pritužbe kao i prigovore možete slati na e-mail adresu digitala@hayat.ba. Materijal poslat na ovu e-mail adresu će se smatrati pravovaljanim. Svi drugi oblici prigovora neće se smatrati relevantnim i portal hayat.ba nema obavezu postupiti po istim.

NAJNOVIJE

STRUČNJACI OBJASNILI ZAŠTO STE NERVOZNI KADA STE GLADNI

0
Vjerovatno ste barem nekoliko puta osjetili gnjev ili nervozu zbog gladi, fenomen pri kojem ljudi postaju mrzovoljni i prgavi kad pregladne.