ZAŠTO JERMENIJA I AZERBEJDŽAN RATUJU TOLIKO GODINA: ČIJI NAGORNO-KARABAH?

Jermenska vlada proglasila je ratno stanje zbog eskalacije situacije u regiji Nagorno Karabah. Jermenski zvaničnici takođe su najavili opštu mobilizaciju. Sukob s Azerbejdžanom zbog spomenute teritorije traje već decenijama, a posljednjih nekoliko mjeseci napetosti rastu.

U sukobima u julu ove godine ubijeno je najmanje 16 ljudi.
Jermenija i Azerbejdžan su zemlje koje su bile dijelom Sovjetskog Saveza prije raspada 1991. godine.

Sada je Ruska Federacija pozvala na prekid vatre i hitne razgovore dvije strane.
Planinsko područje Nagorno-Karabah, bez pristupa moru, predmet je neriješenog spora između Azerbejdžana u kojem se nalazi i njegove etničke armenske većine, koju podržava susjedna Armenija.

Tokom 1988. godine, pred kraj sovjetske vlasti, azerbejdžanske trupe i jermenski secesionisti započeli su krvavi rat koji je faktički neovisnu državu ostavio u rukama etničkih Jermena kada je 1994. godine potpisano primirje.

Pregovori nisu doveli do trajnog mirovnog sporazuma, a spor je ostao jedan od “zamrznutih sukoba” postsovjetske Evrope.
Sukob vuče korijene iz više od jednog stoljeća nadmetanja između kršćanskih Jermena, turskih naroda i perzijskog utjecaja.
Karabah, naseljen kršćanskim Jermenima i Azerima, postao je dio Ruskog carstva u 19. vijeku. Dvije skupine živjele su u relativnom miru, iako je tijekom 20. vijeka bilo brutalnih akcija s obje strane.

Nakon završetka Prvog svjetskog rata i boljševičke revolucije u Rusiji, novi sovjetski lideri, kao dio svoje politike u regiji, uspostavili su Autonomnu oblast Nagorno-Karabah, s većinskim etničkim armenskim stanovništvom u okviru Socijalističke Republike Azerbejdžan. Kako je sovjetska kontrola popustila krajem 1980-ih, tinjajući armensko-azerbejdžanski spor eksplodirao je u nasilje kada je parlament regije proglasio pristupanje Jermeniji, piše BBC.

Tokom borbi, u kojima je oko 20.000 do 30.000 ljudi izgubilo život, etnički Armenci stekli su kontrolu nad regijom. Oni su takođe insistirali na okupaciji azerbejdžanske teritorije izvan Karabaha, stvarajući tampon zonu koja povezuje Karabah i Jermeniju.

Raspadom Sovjetskog Saveza krajem 1991. godine, Karabah se proglasio neovisnom republikom, dodatno eskalirajući sukob u rat punih razmjera. Taj de facto status nije nigdje priznat. Iako sama Armenija nikada nije zvanično priznala neovisnost regije, postala je njen glavni financijski i vojni oslonac.

Prekid vatre uz rusku posrednicu potpisan je 1994. godine, a Karabah i ostaci azerbejdžanskog teritorija oko enklave prepušteni su armenskim rukama.

Tokom borbi, u kojima je više od milion ljudi napustilo svoje domove, etničko Azerbejdžansko stanovništvo, oko 25 posto ukupnog broja prije rata, pobjeglo je iz Karabaha i Jermenije, dok su etnički Armenci pobjegli iz ostatka Azerbejdžana. Nijedna grupa stanovništva nije se mogla vratiti kući od kraja rata.

Od tog primirja regija je bila bačva baruta. Azeri se zamjeraju gubitku teritorije koju smatraju svojom, dok Jermenci ne pokazuju spremnost da je vrate.

Znakovi “rastvaranja” napetosti

Na referendumu održanom u decembru 2006. godine, koji je Azerbejdžan proglasio nelegitimnim, regija je dobila novi ustav. Iako je bilo povremenih sastanaka vođa, sve je prestalo kršenjem primirja, a najozbiljnije do danas dogodilo se u aprilu 2016. godine, kada je na desetine vojnika ubijeno s obje strane.

Hayat pratite putem aplikacija za iPhone/iPad & Android uređaje, a sve naše kanale gledajte UŽIVO putem servisa ‘GLEDAJ Hayat‘ na aplikacijama i portalu. Sve propuštene emisije i najbolje serije unaprijed gledajte u videoteci ‘Hayat PLAY’.

Ukoliko smatrate da sadržaj objavljen na portalu hayat.ba krši vaše autorsko, lično ili drugo pravo ili interes, možete zahtijevati objavu odgovora ili ispravke. Slučaj će biti u najkraćem roku razmotren, a sporni sadržaji biće uklonjeni ili ispravljeni odmah po eventualnom ustanovljavanju istinitosti sadržaja žalbe. Sve pritužbe kao i prigovore možete slati na e-mail adresu digitala@hayat.ba. Materijal poslat na ovu e-mail adresu će se smatrati pravovaljanim. Svi drugi oblici prigovora neće se smatrati relevantnim i portal hayat.ba nema obavezu postupiti po istim.

NAJNOVIJE

TURKOVIĆ S AMBASADORIMA DRŽAVA ČLANICA EU I SPECIJALNIM PREDSTAVNIKOM EU U...

0
Zamjenica predsjedavajućeg Vijeća ministara i ministrica vanjskih poslova Bosne i Hercegovine Bisera Turković razgovarala je danas na redovnom brifingu s ambasadorima država članica Evropske unije, te specijalnim predstavnikom EU u BiH Johannom Sattlerom.